De vraag “wat kost AI” krijgen we vaker dan “wat doet AI”. Begrijpelijk: budgetten zijn eindig, en een adviesbureau kan het bedrag in een offerte zonder veel moeite opblazen tot iets met vier nullen.

Hieronder drie scenario’s die de meeste Twentse MKB-bedrijven dekken. Per scenario wat het echt kost in euro’s, wat je ervoor terugkrijgt, en wanneer je naar het volgende stapt. Daarna een sectie over subsidies, en een eerlijk lijstje van waar je geld wél en niet aan moet uitgeven.

Scenario 1: gratis, om te verkennen

ChatGPT, Claude en Gemini hebben alle drie een gratis versie. Voor wie nog nooit met deze tools heeft gewerkt is dit de juiste plek om te beginnen. Eén of twee avonden vrijblijvend uitproberen, geen creditcard, geen verplichting.

Wat je krijgt: toegang tot een minder krachtig model, met op enig moment een dagelijkse limiet. Bij ChatGPT zit je bij de gratis versie op ongeveer 15 tot 40 berichten per drie uur op het krachtigste model, daarna val je terug op de kleinere variant. Bij Claude en Gemini werkt het vergelijkbaar. Geen koppelingen met andere systemen, geen langere documenten, geen werkruimte voor een team.

Kosten: nul euro.

Geschikt voor: een ondernemer of medewerker die wil voelen of dit überhaupt iets is. Niet geschikt voor dagelijks werk waar je op moet kunnen rekenen. Zodra je een keer denkt “dit zou ik elke ochtend willen gebruiken”, ben je klaar voor scenario 2.

Eén waarschuwing: in de gratis versies wordt wat je intypt vaak gebruikt om de modellen verder te trainen. Geen klantnamen, geen offertes met bedragen, geen personeelsdossiers. Daar is een betaald zakelijk abonnement voor.

Scenario 2: één abonnement, circa 23 euro per maand

Hier zit 95 procent van de MKB-bedrijven die wij spreken. Eén betaald abonnement op één van de drie grote tools, en daarmee een paar terugkerende taken sneller maken.

Drie opties, in dezelfde prijsklasse:

  • ChatGPT Plus: 20 dollar per maand bij OpenAI, in Nederland inclusief btw rond de 23 euro.
  • Claude Pro: 20 dollar per maand bij Anthropic, eveneens rond de 22 tot 24 euro inclusief btw.
  • Microsoft 365 Copilot Business: rond de 21 euro per gebruiker per maand exclusief btw (SMB-variant sinds december 2025, voor bedrijven tot 300 medewerkers), alleen bovenop een bestaande Microsoft 365-licentie.

Reken voor een eenpersoons-bedrijf op zo’n 23 euro per maand. Voor een team van vijf zit je op grofweg 115 tot 140 euro per maand, oftewel 1.400 tot 1.700 euro per jaar. Dat is minder dan één projectdag van een extern adviesbureau.

Wat je krijgt: de krachtigste modellen, geen dagelijkse limieten die je in de praktijk raakt, langere documenten als input, en bij de zakelijke varianten een verwerkersovereenkomst plus de afspraak dat jouw invoer niet voor training gebruikt wordt. Dat laatste is voor de AVG belangrijk, zie AI en de AVG.

Welke van de drie te kiezen ligt aan je startpunt. Wie geen Microsoft 365 heeft, kan ChatGPT of Claude pakken. Wie al diep in Word, Outlook en Teams zit, kan Copilot overwegen. De volledige afweging staat in ChatGPT, Claude of Copilot.

Geschikt voor: vrijwel elk Twents MKB-bedrijf dat AI productief wil inzetten zonder iets te bouwen. De praktijkvoorbeelden in offertes en e-mails sneller met AI draaien allemaal op dit niveau.

Reken voor je terugverdientijd niet te ingewikkeld. Eén uur per week tijdwinst per gebruiker, tegen een kostprijs van zo’n 50 euro per uur, is al meer dan vier keer de abonnementsprijs.

Scenario 3: maatwerk, 5.000 tot 15.000 euro

Pas zinvol als je een specifiek proces hebt waar AI structureel in moet meedraaien. Dit zijn projecten waar een ontwikkelaar of bureau iets bouwt dat van jou is.

Drie voorbeelden uit de praktijk:

  • Een chatbot op je website die antwoord geeft op klantvragen, gevoed met je eigen documentatie.
  • Een automatisering die binnenkomende facturen leest, codeert en in je boekhouding klaarzet.
  • Een interne zoekmachine over offertes, contracten of handleidingen, zodat medewerkers vragen kunnen stellen aan je eigen kennisbank.

Wat dit kost in Nederland in 2026, eerlijk: voor iets simpels begint het rond de 3.000 tot 5.000 euro eenmalig, voor een serieuze koppeling met bestaande systemen loopt het op tot 15.000 of meer. Dat is een bandbreedte, geen vaste prijs. Bureaus in Twente en Oost-Nederland rekenen meestal 90 tot 130 euro per uur. Onder die 5.000 euro krijg je vaak een minder ervaren bureau of een sjabloon-oplossing die je daarna zelf moet onderhouden.

Bovenop de eenmalige bouw komen lopende API-kosten. Een API-koppeling met ChatGPT of Claude kost in 2026 ongeveer 2,50 tot 5 dollar per miljoen invoer-tokens en 10 tot 25 dollar per miljoen uitvoer-tokens. Voor een chatbot met een paar honderd gesprekken per maand komt dat neer op enkele tientjes tot honderd euro per maand. Voor een factuurverwerker die duizenden documenten per maand draait, kan dat oplopen tot een paar honderd euro.

Geschikt voor: bedrijven die uit scenario 2 zijn uitgegroeid en een concrete businesscase hebben. Niet als eerste stap. Eerst minstens een halfjaar scenario 2 draaien, anders weet je niet wát je laat bouwen, laat staan of het werkt.

Eén harde regel: laat je nooit iets bouwen op basis van een hype-presentatie. Als je niet kunt opschrijven welk probleem het oplost, hoeveel uur per week het bespaart en wie het gaat gebruiken, is het te vroeg.

Subsidies, als je serieus bouwt

Voor scenario 1 en 2 hoef je hier niet naar te kijken. Voor scenario 3 soms wel.

De WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) is in 2026 verbreed om expliciet AI-ontwikkeling te stimuleren. Het is een fiscale aftrek op de loonkosten van wie aan ontwikkelwerk doet. In 2026 geldt 36 procent aftrek over de eerste 391.020 euro aan S&O-uren (50 procent voor starters), daarboven 16 procent. Voor een MKB-bedrijf dat samen met een bureau iets nieuws bouwt is dit de eerste regeling om te checken.

De MIT-haalbaarheidsregeling geeft Overijsselse en Gelderse MKB-bedrijven een vaste bijdrage van 20.000 euro om de haalbaarheid van een innovatief project te onderzoeken. Aanvraagperiode opent jaarlijks in april. Voor een eerste AI-verkenning met een bureau kan dit relevant zijn.

Voor grotere AI-samenwerkingsprojecten is er de MIT R&D-regeling, met een specifiek AI-spoor en hogere bijdragen. Aanvragen lopen meestal via Oost NL.

Eerlijk: een subsidieaanvraag kost zelf ook tijd, en het is niet de reden om aan AI te beginnen. Maar als je toch een traject doet van 15.000 euro, is het de moeite waard om een uur met een subsidieadviseur of met Oost NL te bellen voordat je tekent.

Waar je geld wél aan uitgeeft, en waar niet

Wel aan:

  • Eén goed abonnement (Plus, Pro of Copilot) voor de mensen die er echt mee gaan werken. Geen mensen die het “ook wel willen proberen”.
  • Een halve dag interne uitleg en oefenen, intern of door iemand die snapt waar jouw werk over gaat.
  • Een proefperiode van twee of drie maanden voordat je uitrolt naar iedereen.
  • Pas daarna, en alleen als er een duidelijke businesscase ligt, maatwerk in scenario 3.

Niet aan:

  • Een “AI-strategie-traject” van een groot adviesbureau, met PowerPoints en stuurgroepen, voordat één medewerker AI in zijn dagelijkse werk heeft gebruikt.
  • Een dure tweedaagse AI-cursus voor het hele kantoor voordat je ergens hebt geprobeerd of het past.
  • Software die in het verkoopgesprek “AI doet” zonder dat helder is welk probleem dat in jouw proces oplost.
  • Een chatbot voor je website als je nooit getest hebt of klanten überhaupt willen chatten in plaats van bellen of mailen.
  • Een dashboard met “AI-inzichten” dat na drie maanden niemand meer opent.

De korte versie: begin met scenario 1, ga binnen een week of twee door naar scenario 2, en stap pas naar 3 als je precies weet waarom.